خطايى ، على اكبر

424

خطاى نامه ( شرح مشاهدات سيد على اكبر خطائى معاصر شاه اسماعيل صفوى در سرزمين چين )

تو نيك عاقل و كاملى و از همگنان بلندترى . به امر خداوند تعالى اطاعت مىنمايى و رعايا و عساكر را پرورش داده دربارهء همگنان احسان و نيكوئى رسانيده به‌سبب آن نيك شاد گشتيم . علىالخصوص ايلچى فرستاديم تا كمخا و ترقو خلعت رسانيد . چونكه ايلچى آنجا رسيده تو نيك تعظيم امر ما نموده و مرحمت ما را نيك ظاهر گردانيده‌اى . همه خرد و بزرگ شاد گشته‌اند . فى الحال ايلچى فرستادى تا خدمت و تحفهء اسپان و متاعهاى آن ديار رسانيدند . به جدّ صدق نمودن ترا ديديم كه شايستهء ستايش و نوازش باشى . پيشتر دور مغول به آخر رسيد . پدر تو تيمور فوما به امر خداوند تعالى اطاعت آورده تاى زوى پادشاه اعلى ما را خدمت نموده تحفهء ايلچيان منقطع نگردانيده . [ به ] سبب اين مردمان آن ديار را امان داده و همگنان را دولتمند گردانيده ديديم كه تو به همت و روش پدر نيك متابعت نموده‌اى ، اكنون دو جيحون باى از كسان هزارهء سوچو و دانگ چنگ صدهء سون قونجى باجمعهم فرستاديم با تهنيت و خلعت كمخا و ترغوها تا صدق ظاهر گردد . بعد ازين كسان فرستيم تا آى ورو كنند تا راه منقطع نشود . تا تجارت و كسب به مراد خويش كنند . خليل سلطان دادّرزادهء تست ، مىبايد كه وى را نيكو تربيت نمائى تا حق زادگى خويش به جاى آورده باشى . تو مىبايد كه به صدق و راى ما متابعت نمائى . اين است كه اعلام گردانيده مىشود . و مكتوب ديگر همراه اين مكتوب فرستاده بودند ، يكى بيلاكات كه فرستاده بودند در آنجا مفصّل كرده و يكى بر مثال خط راه كه ايلچيان را باشد و هركه مكتوبى به زبان فارسى و خط فارسى نوشته و در همان مكتوب به خط مغولى مضمون سخن به زبان تركى نوشته ، و در همان مكتوب به خط خطاى همان مضمون به زبان خود نوشته حضرت خاقان سعيد مكتوب را اصغا نموده دقائق آن را به فكر دوربين ادراك فرمود و بعد از اطلاع بر مقاصد همه را به اسعاف مقرون ساخته فرمان شد امرا ايلچيان را